İdare Hukuku

idari işlemin unsurları

idari işlemin unsurları

Bir hukuki tasarrufun yapılabilmesi için irade beyanının ehil irade tarafından yapılması gereklidir. İşlemi yapanın hukuki işlem yapma ehliyeti olmalıdır. İşlem gerekli şekil şartlarına uyulup , amacı kamu yararı olmalıdır. İşlemin bir sebebi olmalıdır. İdari işlemin 5 unsuru vardır; yetki, şekil, sebep, maksat, konu.

1)Maksat (amaç): İdari işlemi yapan makamın söz konusu işlemden beklediği sonuçtur. İdare kişisel-siyasi-üçüncü kişiye yarar sağlamak gibi amaçlarla yapılıyorsa idari işlem hukuka aykırıdır.  Genel amaç kamu yararıdır. İdari kuruluşlar kendilerine tanınan yetkiyi ancak kamu yararı için kullanabilirler. İdari işlemin amacı geneldir değişmez. Kamu yararına karar verme yetkisi yasama organına aittir.

2)Sebep (neden):İdareyi işlem yapmaya sevk eden bir saik vardır. İşlem mutlaka bir sebebe dayanmalıdır. İdari işlemin sebebi; mevzuatta açıkça gösterilen, mevzuatta belirsiz kavramlarla gösterilen, mevzuatta gösterilmeyen olarak 3 e ayrılabilir.

3)Konu: Bir idari işlemin doğuracağı sonuç, yarattığı hukuki etki işlemin konusudur. İdare mutlaka önceden mevzuatta tespit edilmiş bir konuda işlem yapmalıdır. Konu unsuru bakımından dikkat edilecekler;

  • İşlemin konusu mümkün ve meşru olmalıdır.
  • Özel-genel, eski-yeni kanun uygulamasına dikkat etmelidir.
  • Mevzuattaki olayın içeriğiyle ilgili yapılmazsa konu sakattır.
  • İşlem mahkeme kararının gereklerine uygun olmalı, yargı yerinin kararını etkisiz kılmak için yapılan işlem olmamalıdır.
  • Kazanılmış haklara saygı olmalıdır.
  • Ölçülülük ilkesine uygun davranılmalıdır.
  • Geriye yürümezlik kuralı ihlal edilmemelidir.
  • İşlemin konusu mevzuata uygun olmalıdır.

4)Şekil: Bütün idari işlemlerin belirli bir şekil kurallarına uyularak gerçekleştirilmesi zorunludur. Şekil işlemin geçerlilik kazanmasını sağlar, daha dikkatli bir inceleme sağlar, idareye ve işleme görevi sağlar, idari işlemin ilgililere güvenini sağlar. İdari işlemler yönünden aranan ve bilinen tek şekil şartı yazılılıktır. Sözlü idari işlemlerde mümkündür ancak kanunda açıkça belirtilmiş olmalıdır. İşlemlerdeki şekil sakatlıkları asli ve tali olabilir. Asli şekil sakatlığı iptal sebebi oluşturur. örneğin; resmi gazetede yayımlanmayan işlem, kurulun eksik üye ile karar vermesi. Tali şekil sakatlığının bir engeli bulunmaz. örneğin; kurula fazla üye ile katılmak, akademik kıyafetin giyilmemesi.

5)Yetki: Görevle verilen, belli şartlarda bu yada şu biçimde davranma, karar verme imkanı sağlayan kanuni haktır. Yetki kişiye değil göreve bağlıdır ve kamu hizmetini ifa eden kişiye değil makama verilir. Yetki bir yükümlülüktür. Yetki kendi içinde 4 e ayrılır.

  1. Yer yönünden yetki: İdari makamın konu itibariyle sahip olduğu yetkileri kullanabileceği coğrafi alandır. Bu coğrafi alan dışında yetki kullanmak istemesi yer yönünden yetkisizlik olur.  örneğin: İstanbul valisinin Konya’da karar alması yer yönünden yetkisizliğe girer.
  2. Zaman yönünden yetki: İdari makamların sahip oldukları yetkiyi kullanabilecekleri süreyi ifade eder. Kişinin idare adına işlem yapma yetkisi kişinin görevli olduğu süre için geçerlidir. Örneğin: Disiplin soruşturması belli bir süre içinde başlayıp bitirilmelidir verilen süreden sonra disiplin cezası verilirse zaman yönünden yetkisizlik oluşur.
  3. Konu yönünden yetki: Belli konulara ilişkin kararların hangi idari makamlar tarafından alınacağını ifade eder. Kanunda bir idari makamın yetkisine giren konuların tartışmaya yer bırakmayacak şekilde belirtilmesi Açık yetki halidir. Saklı yetki ise; yetkilerin hangi konularda kullanılacağının açıkça belirtilmediği yetki kuralının yorumlanmasının gerekli olduğu durumları ifade eder. Örneğin; Türk vatandaşlığına kabul etme yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir ancak içişleri bakanı karar verirse konu yönünden yetkisizlik olur.
  4. Kişi yönünden yetki: İdari faaliyetin yapılması için hangi idari makam ya da organın irade açıklamaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. Yetkiyi ancak kanunda belirtilen kişi yada makam kullanabilir. Örneğin; Hastayı doktor değilde , polisin ameliyat etmesi.
seo
idari işlemin unsurları yetki şekil sebep konu maksat unsurları idari işlemin geçerliliği için gerekli unsurlar

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı