Borçlar HukukuGenel

İfanın Unsurları(Tarzı)

İfanın unsurları

Borçlu borçlanmış olduğu edimini, borçlandığı biçimde yerine getirmek zorundadır. Buna ifanın tarzı denir. İfanın 4 unsuru vardır. Bunlar; Konusu, Tarafları, Zamanı, Yeridir.

1)Konusu

İfanın konusu ilke olarak borçlanılan edimdir. Borçlu alacaklıya yalnız borçlanmış olduğu edimi ifa edebilir. Alacaklı da yalnız onun ifasını talep edebilir. Borçlanılan edim ise genel anlamda yapma-yapmama edimidir. Bazende verme edimidir. Parça borcunda borçlu, borçlanılan şeyden başka şey veremez. Eğer başka birşey verirse bu Aliud(yanlış) ifadır. İfanın konusu ilke olarak borçlanılan edimdir demiştik. Ancak bunun istisnaları bulunmaktadır. Bu istisnalar ifa ikamesi ve Kısmi ifadır.

a)İfa ikamesi

Borçlu istisnai olarak bazı hallerde başka bir şey verebilir. Bu 3 şekilde gerçekleşebilir. Seçimlik yetki-İfa yerine geçen edim-İfa amacıyla edimdir. Seçimlik Yetki: Borçlu veya alacaklı asli edimin yerine yedek bir edim kararlaştırabilir. Yeni ifa edilecek edim artık bu kararlaştırılan edim olur. İfa yerine geçen edim: Taraflar, asıl edimin yerine geçecek başka bir edimin yerine getirilmesini kararlaştırabilirler. Yeni ifa edilecek edim artık bu kararlaştırılan edim olur. İfa amacıyla edim: Borçlanılan edim ifa edilmeden onun yerine alacaklıyı geçici tatmin etmektir. Örnek vermek gerekirse, borcun konusu para ise borçlu bunu yerine getirmek için çek yazarsa ifa amacıyla edim olur.

b)Kısmi ifa

Muaccel olan bir borç tamamen ifa edilmezse kısmi ifa söz konusu olur. Alacaklı kısmi ifayı her zaman kabul etmek zorunda değildir. Bunu reddetme hakkı vardır. Eğer edim bütün olarak ifa edilmesi gerekiyorsa, borcun tamamı muaccel olmuşsa, borcun tamamı çekişmesiz ise kısmi ifayı reddedebilir. Ancak bazı durumlarda alacaklı kısmi ifayı kabul etme yükümlülüğündedir. Bu durumlar; Sözleşme izin veriyorsa, Edimin niteliği kısmi ifaya izin veriyorsa, Dürüstlük kuralına aykırı olmuyorsa, Ticari bir teamül söz konusu ise, İcra iflas kanunu izin veriyorsa, Ticaret kanunu izin veriyorsa, Borçlu borcun bir kısmına itiraz etmişse alacaklı ifayı kabul yükümlülüğündedir.

2)Tarafları

İfanın, ifada bulunacak kişi ve ifa yapılacak kişi olarak 2 tarafı vardır.

a)İfa yapılacak kişi

İlke olarak alacaklının şahsına ifa yapılmaktadır. İstisnası mevcuttur. Bazı durumlarda 3. kişiye ifa söz konusu olabilir. 3.kişiye yapılan ifa bazen borçlu için bir hak olabileceği gibi bazende kanun, sözleşme yada hakim talimatıyla bir yükümlülük olabilir.

b)ifada bulunulacak kişi

Borçlunun borçlanılan edimi şahsen ifa etmemesine ”ifanın gayri şahsiliği” denir. Borçlu borçlanmış olduğu edimi illa kendisi ifa etmek zorundadır diyemeyiz. Ancak borçlunun şahsının, becerisinin, yeteneğinin söz konusu olduğu ifalarda borçlu kesinlikle kendisi ifa etmekle yükümlüdür. (Ressamın, portre çizmek için borçlu olması gibi) Bunun haricinde 3. kişi borçlanılan edimi yerine getirirken ifa kastıyla hareket etmesi gerekmektedir. 3. kişi borcu yerine getirirken, asıl borçlunun bilgi ve izni olabileceği gibi bilgi ve izni dışında da borç yerine getirilebilir.

3)Zamanı

Zaman kavramı 2 anlamda kullanılır. Birincisi borçludan edimin ifasını isteyebileceği ve dava açabileceği borçlunun da edimi ifa zorunda olduğu zamandır. İkinci anlam ise, borçlunun edimi yerine getirme yetkisidir. Süreye bağlı olmayan borçlarda borcun ifası hemen istenir. Bu borçlar doğdukları anda muaccel olmuş sayılırlar. Süreye bağlı olan borçlarda İfa zamanı belirlenir ve o zamanda borç ifa edilmek zorundadır. Bu zamanı taraflar, sözleşme yaparken belirleyebileceği gibi kanun tarafından belirlenmiş de olabilir. Taraflar ifa zamanı gelince , bu borcu daha geç ödemek için ifa zamanını uzatma sözleşmesi yapabilirler.Bu sözleşme zamanaşımını durdurur. Artık borcun ifa edileceği yeni zaman sözleşme ile karşılaştırılan zamandır. Bazı durumlarda borçlu borcunu erkenden ödemek isteyebilir. Bu durumda erken ifa söz konusudur. Ancak, sözleşme hükümleri izin vermezse, kanun izin vermezse erken ifa yapılamaz.

4)Yeri

Borçlanılan edimin yerine getirilmesi gereken yere ifa yeri denir. Borçlu, borçlandığı edimi ifa yerinde yerine getirmediği takdirde alacak muaccel ise mütemerrit duruma düşer. Taraflar sözleşmede tek ifa yeri kararlaştırabileceği gibi birden çok ifa yeride kararlaştırabilirler. Buna seçimlik ifa yeri denir. İfa yeri, Taraflar tarafından, Durumun gereğine göre ve kanunca belirlenebilir. Tarafların iradesine bağlı onların isteğine göre şekillenen ifa yeri belirlemeye  taraflarca belirleme denir. Eğer ifa edilecek eşyanın durumuna göre belirlenirse duruma göre ifa (Ev satıldıysa ifa yeri evin bulunduğu yerdir. Alıp başka bir yere götürülemez). İfa yeri hakkında taraflar anlaşma yapmamış, sözleşmeden de yer çıkarılamıyorsa kanun belirler.

 

İfa yerine göre borçların sınıflandırılması 1)aranacak borç: Borçlunun ikametgahı yada işyerinde ifa edilir. Şeyi yükleme veya taşıma alacaklıya aittir.  2)Götürülecek borç: Bu tür borçtan borçlu ifa şeyini alacaklının ikametgahına yada işyerine götürmek zorundadır.  3)Gönderilecek borç: Borçlanılan edimi gönderme yeri ifa yeridir.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı