Borçlar Hukukuders notuMakaleler

Aşırı Yararlanma(Gabin) | Ders Notu

Aşırı yararlanma-Gabin(Borçlar hukuku)

Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında aşırı bir oransızlık varsa bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden yada deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirildiği takdirde, zarar göre, durumun özelliğine göre ya sözleşmeye bağlı olmadığını yada edimin geri verilmesini veya oransızlığın giderilmesini isteyebilir. Oluşan duruma aşırı yararlanma denir.

Aşırı yararlanma(Gabin) Unsurları

Aşırı yararlanmadan bahsedebilmek için 2 unsurun gerçekleşmesi gerekir. Bu unsurlar Objektif ve Subjektif unsurlardır. Objektif unsurun yerine getirilmesi için edimler arasında aşırı açık bir oransızlık olmalıdır. Oransızlık açık ve büyük değilse aşırı yararlanma olmaz. İkinci olarak Subjektif unsur için ise 2 şart gereklidir. Bunlar zarar gören tarafın özel durumu, yani taraflardan birini zayıf duruma sokarak onu sözleşme yapmaya zorlamaktır. İkinci olarak ise yararlanma kastı olmalıdır. Tarafın zarar görenin özel durumunu bilmesi ve bu durumdan yararlanmasını istemesidir.

Zarar görenin zayıf durumu ne olabilir? Zor durumda kalma(Ekonomik-Kişisel-Ailesel-Siyasal vb.) Düşüncesizlik Hali( Kişini zayıf durumu yani uzağı görememe yada gereği gibi düşünememe vb.) Deneyimsizlik Hali

Aşırı yararlanmanın (Gabin) Sonuçları

Zarar gören, sözleşmenin iptalini isteyebilir. (verdiği bir şey varsa onu geri isteyebilir.)

Zarar gören, edimler arasındaki açık oransızlığın giderilmesini isteyebilir.(kısmi iptal)

NOT: Zarar gören, iptal dışında sözleşmenin butlanını ileri süremez. Bunun tek istisnası, aşırı yararlanma olayının, aynı zamanda ahlaka aykırılık halini de gerçekleştirmiş olmasıdır.

Aşırı yararlanmada Edimlerin Geri verilmesi

Zarar gören taraf borçlanmış olduğu edimi yerine getirmişse bunu geri isteyebilir. Karşı tarafında bu edimi geri vermesi gerekir. Aksi halde zarar gören ya mülkiyet yada sebepsiz zenginleşme davası ile ifa ettiği edimi geri isteyebilir. Özellikle taşınmaz bir malın mülkiyeti tescil yoluyla karşı tarafa geçtiyse bu tapu kütüğünün düzeltilmesi davasıyla geri alınabilir.

Edimleri Geri isteme süresi

Zarar görenin düşüncesizlik ve deneyimsizlik halini öğrenince 1 yıl, zor durumda kalmada ise bu durumu ortadan kaldıran olaydan itibaren 5 yıl içinde istenmelidir. Bu süreler hak düşürücü süredir.

 

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı